కొత్త పుస్తకం/ అఫ్సర్

10565093_10152677529194683_7972848941163645770_n

రచనలో వినిపించే స్వరం ఎవరిది?!

  పసునూరు రవీందర్ కథలు చదువుతున్న సమయంలోనే యింకో వేపు సమకాలీన అమెరికన్ కథ మీద జరుగుతున్న వొక చర్చ నన్ను అమితంగా ఆకట్టుకుంది - రవీందర్ తన కథల్లో సాగిస్తున్న అన్వేషణకీ, ఈ చర్చకి చాలా దగ్గరి చుట్టరికం వుందికాబట్టి. ఈ చర్చలోంచి మూడు విషయాలు ఇక్కడ ముఖ్యంగా ప్రస్తావించాలి: ఒకటి – వొక సమకాలీన సందర్భం లేదా సంఘటన అది ఇంకా జరుగుతూ వుండగానే దాన్ని కథ చేయగలమా? అంటే- ఇంకో రకంగా చెప్పాలంటే, జీవితంలోని immediacy (తక్షణికత)ని కథా లక్షణంగా మార్చగలమా? రెండు: కథలో రచయిత అసలు స్వరం (authorial voice) ఎంతవరకూ వినిపించవచ్చు? మూడు: భిన్నకులాలూ మతాలూ వున్న సమూహాల్లో భిన్నస్వరాలు ఎలాంటి ప్రాతినిధ్యాన్ని (representation) కోరుకుంటాయి? రవీందర్ కథల్లో ఈ మూడు విషయాలూ వొక బలమైన వాదాన్ని వినిపిస్తాయి. రవీందర్ తన కథల్ని “తెలంగాణా దళిత కథలు” అంటున్నాడు. ఆ విధంగా తన కథల్ని భిన్నంగా చదవడానికి తనే వొక తలుపు తీసి మనల్ని ముందుకు తీసుకువెళ్తున్నాడు. అయితే, అలాంటి వొక “తెలంగాణా దళిత” తలుపు తెరచి, తన చదువరిని ఆ తలుపులోంచే తనని చదివి తీరాలని అతనేమీ మంకు పట్టు పట్టడం లేదు. నేను చదివినంత వరకూ, నాకు అర్థమైనంత వరకూ కథని discourse గా మార్చి, ఆ కథలోంచి వొక చర్చని సహనంతో తీసుకువచ్చి, అంతే సహనంతో మిగిలిన గొంతులు వినడానికి కూడా సిద్ధంగా వుండే కొద్దిమంది రచయితల్లో రవీందర్ వొకడని కచ్చితంగా చెప్పగలను. అవుట్ ఆఫ్ కవరేజ్ ఏరియా సంపుటిలో కథకుడిగా రవీందర్ మనం తెలిసీ తెలిసీ దాచిపెట్టే కొన్ని కీలకమైన విషయాలను uncover చేస్తున్నాడు. Uncover అనే మాటని నేను “to allow (something) to be seen by removing a covering” అనే కచ్చితమైన అర్థంలో వాడుతున్నాను, ఎందుకంటే రవీందర్ ఈ సంపుటికి ఇచ్చిన శీర్షిక ద్వారానే కాకుండా, పుస్తకం లోపలి కథల్లో కూడా ఖాయంగా చేస్తున్న పనే అదే కాబట్టి! ఈ uncovering కీ, పైన ప్రస్తావించిన మూడు విషయాలకూ –immediacy, authorial voice, representation కీ చుట్టరికం వుంది. రవీందర్ కథల్లో ఇతరేతర అంశాలు చాలా వున్నప్పటికీ, అతను అతనుగా ఈ కథల్లో అచ్చంగా ఏం చేస్తున్నాడో చెప్పడం మాత్రమే యిక్కడ నా ప్రయత్నం. 1 ఇప్పటికి అరవయ్యేడు ఏళ్ల కిందట అమెరికా కథానిక వొక రూపాన్ని వెతుక్కుంటున్న సమయంలో Martha Foley అనే విమర్శకురాలు ఇలా రాసింది : It is a literary truism that there must be a period of distillation before the real … [ఇంకా వుంది...]

వీక్లీ సీరియల్/ కోసూరి ఉమాభారతి

illustration4

ఎగిరే పావురమా ! – 4 వ భాగం

( గత వారం తరువాయి ) నాల్గవ భాగం పిన్ని కాడనుండి కదిలి, గుడికి తయారవుతుండగా, కొట్టాం బయట “సత్యమన్నా,” అని ఎవరిదో పిలుపు. ఇంత పొద్దున్నే ఎవరా! అనుకుని పిన్ని వంక చూసాను. తాత లేచి వెళ్ళి వారగా వేసి ఉన్న కొట్టాం తలుపు తీశాడు. “నువ్వా వెంకటేశం? రా లోనికి రావయ్యా. నిజంగానే వచ్చావన్నమాట?” అంటూ ఒకతన్ని కొట్టాం లోనికి తెచ్చాడు. వచ్చినాయన చేతిలో ఒక చక్రాల పీట ఉంది. “చంద్రమ్మా ఈడ చూడవమ్మా. ఇతనే వెంకటేశం. పక్క ఊళ్ళోనే ఉంటాడు. నడక రాని వారికి పనికొచ్చే బండ్లు, పీటలు చేస్తుంటాడు. వాటిని వాడే విధానం కూడా నేర్పిస్తాడు. మన గాయత్రికి కూడా ఒకటి చేసి ప్రత్యేకంగా ఈ రోజు తెమ్మని అడిగాను. ఇంత పొద్దున్నే మన కోసం ఇలా వచ్చాడు,” అంటూ పిన్నిని పిలిచాడు తాత. “వెంకటేశం, నువ్వు చేసిన పీట గాయత్రికి చూపిద్దాం. ఈ రోజు చిట్టితల్లి పుట్టినరోజు తెలుసా?” అంటూ అతని చేతిలోని పీట తీసుకొని, నేల మీద ఉంచాడు తాత. జాలీ చెక్కపీటకి నాలుగు రబ్బరు చక్రాలు ఉన్నాయి. నేల మీద నుంచి పీట కాస్త ఎత్తుగానే ఉంది. ఒక పక్కగా చేత్తో పట్టుకోడానికి పొడవాటి పిడి బిగించి ఉంది. “గాయత్రికి అది ఎలా పని చేస్తుందో చెప్పవయ్యా వెంకటేశా,” అన్నాడు తాత. నేను, పిన్ని కూడా చాలా శ్రద్ధగా విన్నాము. కూసేపు ఆ పీట నాకు ఎంతగా పనికొస్తుందో, దాన్ని ఎలా వాడాలో, ఎలా నడపాలో, ఎలా ఆపాలో చెప్పాడు వెంకటేశం. నా పుట్టినరోజుకి తాత తెప్పించిన చక్రాల పీట బాగుంది. నాకు నచ్చింది. “తాత నీ గురించి అలోచించి అన్నీ చేస్తాడని చెప్పానా?” అంది పిన్ని నా చెవిలో. కొద్దికాలం గుంటూరు ఆసుపత్రిలో నర్సుగా పనిచేశాడంట వెంకటేశం. ఈ పీటలు వాడే నా ఈడు పిల్లల కన్నా, నేను బలంగా, మెరుగ్గా ఉన్నానన్నాడు. “ఆ దేవత కూడా కనికరిస్తే మా గాయత్రి అవిటితనం పోయి మాములుగా నడుస్తుందిలే, వెంకటేశం. ఆ ప్రయత్నమే చెయ్యాలి,” అంటూ వెంకటేశంని సాగనంపాడు తాత. ** రోజూ దేవత కాడ నా సంగతి మొరెట్టుకో మన్నాడు తాత. ‘నేనూ అందరి మల్లే నడవాలని, మాట్లాడాలని’ ఆ దేవతని వేడుకోడం మొదలెట్టాను. అట్టాగే ప్రతిరోజు చక్రాలపీట కూసేపు వాడుతుంటే అలవాటయి, కొట్టాంలో నా కదలిక సుళువయ్యింది. చిన్న పనులు నా అంతట నేనే చేసుకోడం మొదలెట్టాను. సాయంత్రం కొట్టాంలో మెసులుతూ, దండెం మీద నుండి తీసిన బట్టలు మడతేస్తుండగా వచ్చింది చంద్రం పిన్ని. తన సంచి నుండి తాతకని తెచ్చిన మందులు తీసి తాత పడక కాడెట్టమని నాచేతి … [ఇంకా చదవండి ...]

కథాసారంగ / కొల్లి ప్రవీణ

Kadha-Saranga-2-300x268

ఆ కళ్ళలో హరివిల్లు

రెండు రోజుల నుంచీ ఈ లూప్ తెగట్లేదు. ఎక్కడో లాజికల్ మిస్టేక్ ఉంది. డీబగ్గింగ్ లో వేరియబుల్స్ అన్నీ బాగానే ఉన్నాయి, కానీ ఎండ్ రిసల్ట్ తప్పొస్తుంది. అబ్బా.....భలే విసుగ్గా ఉంది. ఇంతలో ఫోన్ రింగయ్యింది. ఇప్పుడెవరా అని విసుక్కుంటూ మొబైల్ అందుకున్నాను. రిమైండర్ రింగ్. ఈ రోజు ఆంటీ బర్త్ డే. ఈ పని టెన్షన్లో పడి ఈ రోజు డేట్ కూడా చూసుకోలేదు. మార్నింగ్ సునీల్ చెప్పనన్నా చెప్పలేదు. మర్చిపోయి ఉంటాడేమో! మొన్న ఊరెల్లోచ్చిన కోపం ఇంకా పోలేదు. ముభావంగా ఉంటున్నాడు. బహుశా అందుకే నాతో చెప్పలేదేమో! వెంటనే సునీల్ కి రింగ్ చేసాను. “ఏంటో తొందరగా చెప్పు,” భూప్రపంచంలో ఇతనొక్కడే బిజీ అన్నట్టు ఫోసులు. “ఈ రోజు ఆంటీ పుట్టిన రోజు. నీకు గుర్తుందో లేదోనని” “ఓ అమ్మ పుట్టిన రోజా, ఇప్పుడు అర్జెంటు పనిలో ఉన్నాను. కాసేపయ్యాక ఫోన్ చేస్తాను”, అన్నాడు. ఆంటీకి రింగ్ చేసి శుభాకాంక్షలు చెప్పాను. “నీకు గుర్తుందా!!”, ఆంటీ గొంతులో ఆశ్చర్యం. “నా మొబైల్ గుర్తుచేసింది. అందుకే మొబైల్ ద్వారా విషెస్ చెపుతున్నాను,” నవ్వేసాను. “విష్ చేసావు. అంతే చాలు,” ఆంటీ గొంతులో ఆనందం. “ఈ రోజు స్పెషల్స్ ఏమిటి? అంకుల్ మీరు గుడికి వెళ్ళారా?,” అడిగాను. “స్పెషల్ ఏముంటుంది! మామూలే అన్ని రోజుల్లోలా” “కొత్త చీర కొనుక్కోలేదా ఆంటీ?” “నాకెందుకమ్మా ఇప్పుడు కొత్త చీర” “అదేమిటి అలా అంటారు? అంకుల్ బర్త్ డే కి స్పెషల్ వండారు. గుడికి వెళ్లి అర్చన చేపించారు. పోనీ, లంచ్ కి మీరిద్దరూ హోటల్ కు వెళ్ళండి” “మీ అంకుల్ కదలొద్దూ! వంట చేసేసాను, పప్పు దోసకాయ వండాను” ఇంకో నాలుగు మాటలు మాట్లాడి ఫోన్ పెట్టేసాను. ప్రాబ్లం లూప్ లో కాదు, ఒక పాయింటర్ అడ్రస్ మిస్ అయిందని తెలుసుకోగానే యురేకా అని అరవాలనిపించింది. అరవటం ఆపి ఆ పాయింటర్ దేన్ని అడ్రస్ చెయ్యాలో కనుక్కోమంది బుర్ర. ఆలోచనేమో ఆంటీ మాటల చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఈ పాయింటర్ మొదట లోకల్ వేరియబుల్ ని రీడ్ చేసి ఆ తర్వాత ఔటర్ లూప్ అండ్ గ్లోబల్ వేరియబుల్స్ ఆడ్ చేసుకోవాలి. ఏ ప్రోగ్రామర్ రాసాడో ముందుగా ఈ ప్రోగ్రాంని! లోకల్ వేరియబుల్ని ఇగ్నోర్ చేసి గ్లోబల్ని లూప్లో infinite గా తిప్పాడు. ఎండ్ యూసర్ టెస్టింగ్ లేకుండా ఎన్ని లూప్స్ మనపై రుద్దేసారో. కుటుంబం, సమాజం నడుమన బొంగరంలా తిరుగుతూ తమని తాము మర్చిపోతున్నారా? అలా మర్చిపోకపోతే స్వార్ధమనే ముద్ర వేసేయ్యటం. ముద్రల సంగతి దేవుడెరుగు, నేను … [ఇంకా చదవండి...]

అనువాద నవల / శారద

veelunama11

వీలునామా – 43 వ భాగం

ఆశా- నిరాశా   మిసెస్పెక్చెప్పినవింతకథనుబ్రాండన్ఆసాంతమూఅడ్డుచెప్పకుండావిన్నాడు. విన్నతర్వాతఏమనాలోఅతనికితోచలేదు. కొంచెంసేపుఆలోచించినతర్వాత, అతను "అయితేనువ్వుతర్వాతఎప్పుడైనాఆపిల్లాణ్ణిపోగొట్టుకున్నఆవిడనికలిసేప్రయత్నంచేసావా?" "ఎలాచేస్తాను? ఆరాత్రికేపడవఎక్కిసిడ్నీవెళ్ళిపోతిమి. ఆవిడపేరేమిటోకూడానాకుతెలియదు. ఆవిడఎవరో, ఎక్కడవుందో, అసలిప్పుడుబ్రతికుందోలేదో, తనపిల్లాడుమారిపోయినసంగతిగుర్తుపట్టిందోలేదో, ఏదీతెలియదునాకు." "ఇదంతాఎప్పుడుజరిగింది?" "సరిగ్గాముఫ్ఫైనాలుగేళ్ళక్రితం." "అప్పుడులండన్లోమీరుబసచేసినసత్రంపేరుగుర్తుందా?" "పేరుగుర్తుందికానీచిరునామాగుర్తులేదు." "మీరుప్రయాణించినపడవపేరు?" "పేరుగుర్తులేదుకానీ, మేంబయల్దేరినతేదీసరిగ్గాగుర్తుంది. మే 14! ఆతేదీసాయంతోమనంపడవపేరుకనుక్కోలేమా? అమెరికాబయల్దేరినపడవసరిగ్గామర్నాడుబయల్దేరింది." "ఆవిడఅమెరికాప్రయాణంఅవుతున్నట్టునీకుగట్టిగాతెలుసా?" "ఆసత్రంయజమానిమాఅమ్మతోచెప్తూవుంటేవిన్నా." నిట్టూర్చాడుబ్రాండన్. "నిన్నూమీఅమ్మనీఉరితీసినాపాపంలేదు. డబ్బుకోసంపసిపాపనీతల్లినీవిడదీస్తారా? ఇంతకీమీరుసిడ్నీలోఎలాబ్రతికారు?" "దర్జాగా! అదీహేరీపంపేడబ్బుఅందుతూవున్నంతకాలం." “ఫిలిప్స్మీకెక్కడకలిసాడు? అతనికీమీఅమ్మాయికీపెళ్ళెలాజరిగింది? కనీసంఆవిడైనానీసొంతకూతురేనాలేకమళ్ళీఎవరిదగ్గర్నించైనాఎత్తుకొచ్చావా?" "ఆకృతఘ్నురాలునాకడుపునేచెడబుట్టిందిలే. దానిఅందచందాలన్నీనాపోలికేకదా? ఆఅందాన్నిఎరగాచూపిఫిలిప్స్లాటీడబ్బున్నమగవాణ్ణివలలోవేసుకోమనినేర్పిందినేనేకదా? అయితేఅదిచేసినపనిచూడు! అతన్నిఏకంగాపెళ్ళిచేసుకునినన్నొదిలివెళ్ళిపోయింది." "బ్రతికిపోయింది. సరే, ఇప్పుడీకథంతానేనుకాగితాల్లోరాస్తాను. నువ్వునిజమేననిసంతకంచేయాలి." బ్రాండన్ ఆమెచెప్పినకథంతా … [ఇంకా వుంది...]

పురాగమనం/ కల్లూరి భాస్కరం

VanaParva

పాండవుల పుట్టుకపై చర్చ

సంప్రదాయ పాఠం లేదా వివరణ విడిచిపెట్టిన ఖాళీలను గురించి ఇంతకుముందు చాలా ఉదంతాలలో చెప్పుకున్నాం. కొన్ని మరోసారి గుర్తు చేసుకుందాం: యయాతి-శర్మిష్టల సంబంధమే చూడండి. వారిద్దరూ మనకు తెలిసిన అర్థంలో భార్యాభర్తలు కారు. యయాతి అధికారిక భార్య అయిన దేవయానికి శర్మిష్ట దాసి మాత్రమే. అయినాసరే, యయాతికి శర్మిష్టకు సంబంధం ఏర్పడి ముగ్గురు కొడుకులు కలిగారు. వారిలో చివరివాడైన పూరునికే రాజ్యాధికారం లభించింది. ‘నా యజమానురాలికి భర్తవు కనుక నాకూ నువ్వు భర్తవే’ అనీ,‘భార్య, పుత్రుడు, దాసి వారింపలేని ధర్మాలు’ అనీ శర్మిష్ట అన్న మాటలు సూటిగా ఉండి మనకు అర్థమవుతూనే ఉన్నాయి. ఇటీవలి అమెరికా సహా ఒకనాటి బానిస సమాజాలు అన్నిటా దాసిపై, లేదా బానిసపై కూడా యజమాని లైంగిక హక్కును చలాయించిన సంగతి మనకు తెలుసు కనుక, ఆనాడు శర్మిష్ట ఆ హక్కు గురించే మాట్లాడుతున్నట్టు మనం ఈరోజున తేలికగా పోల్చుకోగలం. ఈవిధంగా శర్మిష్ట మాటల్లో కూడా పురాచరిత్ర వ్యక్తమవుతోంది. విశేషమేమిటంటే, మహాభారత కథకుడు ఎంతో విలువైన ఈ పురాచారిత్రక సమాచారాన్ని దాచకుండా అందిస్తున్నాడు. అంతకన్నా విశేషం ఏమిటంటే, సాంప్రదాయిక వ్యాఖ్యాతలు యయాతి-శర్మిష్టల సంబంధం ఎలాంటిదో వివరించకుండా మౌనం పాటించడం! ఇంకో ఉదాహరణకు వస్తే, సత్యవతి, కుంతి కన్యగా ఉన్నప్పుడే సంతానాన్ని కన్నారు. అయినా సరే, ఇద్దరిలో కొంత తేడా ఉందని చెప్పుకున్నాం. పరాశరుని వల్ల సత్యవతికి వ్యాసుడు జన్మించడం వెనుక దైవ సంబంధం కానీ, వరప్రభావం కానీ ఏమీ లేవు. పరాశరుడు ఒక మునే కానీ దైవం కాదు. కానీ కుంతి కర్ణుని కనడం వెనక దుర్వాసుని వరంతోపాటు సూర్యుడనే దైవం ఉన్నారు. సత్యవతి, కుంతి మధ్య ఎందుకు ఈ తేడా అంటే మనకు అర్థమయ్యేది ఒక్కటే...మహాభారత కథకుడు పాండవుల పక్షాన కథ చెబుతున్నాడు కనుక వారి తల్లి అయిన కుంతికి ఒక ప్రత్యేకతను లేదా విశిష్టతను ఆపాదిస్తున్నాడు. ఇలాంటి తేడాయే; ద్రౌపదీ-జటిలుడనే ముని కూతురూ, అజిత అనే రాచకూతురుల మధ్య కూడా కనిపిస్తుంది. జటిలుని కూతురు పదకొండుమందినీ, అజిత అయిదుగురినీ పెళ్లిచేసుకున్నట్టే; ద్రౌపది కూడా అయిదుగురిని పెళ్లాడింది. కానీ జటిలుని కూతురూ, అజితల వివాహం వెనక ఎటువంటి వరాలు, శాపాలు, దైవ కారణాలు ఉన్నట్టు కథకుడు చెప్పలేదు. ద్రౌపది వివాహం వెనుకే అలాంటివి ఉన్నట్టు చెబుతున్నాడు. కారణం కుంతి విషయంలో చెప్పుకున్నదే. ద్రౌపది పాండవుల భార్య, తను పాండవుల పక్షాన కథ … [ఇంకా చదవండి ...]

దృశ్యాదృశ్యం / కందుకూరి రమేష్ బాబు

drushys drushya 42

మన అసలు సిసలు ‘నాయిన’!

William Wordsworth అన్న ఆంగ్ల కవి రాస్తడు. నా హృదయం ఆనంద తాండవం చేస్తుందని. పిల్లల్ని చూసినప్పుడు సింగిడిని చూసినంత ఆనందం అని! దాన్ని గుండెల్లో పొదువుకున్నప్పుడు, అప్పుడు గెంతులు వేసే హృదయమే ప్రమాణం అనీ! ఆ హృదయోల్లాసం అన్నది మరేమిటో కాదు, పిల్లవాడినవడమే అనీనూ!పిల్లవాడిగా ఉన్నా పెద్దవాడిగా ఎదిగినా ఇదే అనీ! అదీగాక., ఏనాడైతే ఆ ఆనందాన్ని పొందలేడో, అప్పుడు పెద్దా చిన్నా అన్న తేడా లేదు, ఇక అదే మృత్యువూ అని} అప్పుడే రాస్తడు. ఆ పాపాయి లేదా ఆ పసివాడు 'నేనే కాదా' అన్నంత ఆనందంలో రాస్తాడు., రేపటి పౌరులకు మూలం నేటి బాల్యం అని, మానవ నాగరికతకు పిల్లవాడే తొలి ముద్దూ, మురిపెమూ అనీనూ. +++ My heart leaps up when I behold A rainbow in the sky: So was it when my life began; So is it now I am a man; So be it when I shall grow old, Or let me die! The Child is father of the Man; And I could wish my days to be Bound each to each by natural piety. +++ ఈ చిత్రమూ అదే. అంతే. ఆ పాప ఉన్నది చూడండి. అది పాపాయేనా? దాని కన్నులు...ముఖ్యంగా ఆ కన్ను...ఆ కనుగుడ్డు.. అది పాపాయిదేనా? చిత్రమే. విస్మయం. దాని కన్ను చిత్రమే. అది పెద్దమనిషిలా చూస్తుందనే విస్మయం. విశేషమే. నిశ్చయంగా, నిమ్మలంగా, తల్లి ఒడిలో ఆ తండ్రి లేదా బిడ్డ... అది పసికూనలా మాత్రం లేదు. లేదా ఆ పసిగుడ్డులో ఎంతమాత్రం లేని ఒకానొక వయోభారం.... జీవితాన్ని స్థితప్రజ్ఞతతో విచారించే, పరిశీలించే ఏదో ఒక వివేకంతో  కూడిన ప్రవర్తన...ఎటో చూస్తుండగా ఇది కానవచ్చింది. చప్పున ఈ చిత్రం బందించాను... అదీ నిన్నా ఇవ్వాళా కాదు, గత ఏడాది. ఒకానొక వీధిలో...ఒకానొక పిల్లవాడినై. తండ్రినై- అకస్మాత్తుగా. చూడగా చూడగా అది నా తల్లి... తండ్రి అనిపిస్తూ ఉన్నది. ఒక గమనింపులో అది గమనింపయింది. తాతముత్తాతలు. ఆదమ్మ, ఈదయ్య..అందరూ దాని చూపుకేసి చూడాలి. విస్మయమే. చిత్రమే. అందుకే కవి కావలసి వచ్చింది నాకు. చిన్న పద్యమే రాసిండు గానీ, అదీ చిత్రమే. ప్రకృతిలో దినదినం ఒక ఆకాంక్ష. కానీ, చెరగని ఆకాంక్ష బాల్యం అని, దానికి వినమ్రంగా ఒక గంభీరమైన కవిత్వం కానుకగా అందించి వెళ్లిండు ఆయన. +++ అనుకుంటాం గానీ, ఆ మహాకవి చెప్పినట్టు ఎప్పుడూ పిల్లవాళ్లమై ఉండటంలోనే జీవితం దాగి ఉన్నది. మరణం అంటే పెద్దవాడవటమే. అందుకే...తండ్రీ... ఈ విశ్వంలో... … [ఇంకా ...]

కార్తూనిజం/ మృత్యుంజయ్

photo.php

సత్యభామ పక్కా లెఫ్టిస్టు!