రాణి శివశంకర్ శర్మ‘చట్టం ముందు అందరూ సమానులే’ అనే భావన పాశ్చాత్య క్రైస్తవ విశ్వాసం (దేవుడి ముందు అందరూ సమానులే) నుండి ఉద్భవించింది. అయితే, ఆచరణలో దేవుడి ఆధిపత్యం లాగే, చట్టం కూడా వివక్షను, అసమానతను కొనసాగించే నియంతగానే వ్యవహరిస్తోంది. రాజ్యాంగ గొప్పలు ఎంత చెప్పినా, కోర్టులలోని సంక్లిష్ట న్యాయవ్యవస్థ కారణంగా న్యాయం సామాన్యులకు అందని ద్రాక్షగానే మిగిలిపోయింది. ఈ వ్యాసంలో ఈ న్యాయ వివక్షను పాశ్చాత్య సాహిత్యం (జాక్ లండన్, కాఫ్కా కథలు, కాము నవల), తెలుగు సాహిత్యం (మా నాయన బాలయ్య ఆత్మకథ) సమకాలీన వాస్తవ సంఘటనల ఆధారంగా వివరిస్తాను.
న్యాయం: బలవంతులకే వరం
నియంతల కాలంలోనైనా, నేటి ప్రజాస్వామ్య సమాజంలోనైనా న్యాయం అనేది కొద్దిమంది బలవంతులకే ఉపకరిస్తోంది. అనేకమంది ప్రజలు ఆ న్యాయవ్యవస్థ ద్వారం బయట నిలిచి, లోపలికి తొంగి చూస్తూ, న్యాయం కోసం సుదీర్ఘ నిరీక్షణలో ఉండిపోతున్నారు. ఈ సత్యాన్ని కాఫ్కా కథలు స్పష్టంగా తెలియజేస్తాయి.
సామ్రాజ్యవాదం, న్యాయం, జ్ఞానం
సామ్రాజ్యవాదులు న్యాయం పేరుతో తమ బలప్రయోగాన్ని గిరిజనులు, ఆదిమ జాతులపై రుద్దారు. వారి లిఖిత చట్టాలు స్థానిక, నిరక్షరాస్య ప్రజలను హింసించడానికే ఉపయోగపడ్డాయి. ఇక్కడ జ్ఞానం (లిఖిత చట్టాలు) హింసకు పర్యాయపదంగా మారింది. స్థానిక ప్రజల దృష్టిలో, సామ్రాజ్యవాదుల చట్టాలు, న్యాయం, విజ్ఞానం అన్నీ మాంత్రిక విద్యలు లేదా భూతప్రేత ఉచ్చాటనల మాదిరిగానే భయాన్ని, ఉద్వేగాన్ని కలిగించాయి. ఈ అసమానత న్యాయ నిర్ణయంలో కూడా ప్రతిబింబిస్తుంది. న్యాయాన్ని సామాన్యులకు దూరంగా, ఏదో దైవం లేదా పిశాచం మాదిరిగా అంతు చిక్కని, మార్మిక శక్తిగా నిలుపుతోంది.
జాక్ లండన్ కథ: ‘లిఖిత’ చట్టం చేసే మాయ
జాక్ లండన్ కథలో, తెల్లవారి చట్టం, సాంస్కృతిక ఆధిపత్యం ఒక గిరిజన సమాజాన్ని ఎలా నాశనం చేసిందో స్పష్టంగా తెలుస్తుంది:
గిరిజనుల నిర్మూలన: ట్రైబల్ వృద్ధుడు ఇంబర్ తన తెగ (యైట్ఫిష్) నాశనం కావడానికి తెల్లవారి వ్యవస్థాగత హింస ఎలా కారణమైందో వివరిస్తాడు. తెల్లవారు రావడం, విలువైన కుక్కలను, నాయకుడి కూతురిని తీసుకెళ్లడం, తుపాకీ వంటి సాంకేతికత కారణంగా కుజోటి వంటి యువకులు చనిపోవడం, యువకులు తెల్లవారి పద్ధతులకి వ్యామోహితులు కావడం, అంటు వ్యాధులు (మశూచి, తట్టు) ప్రబలడం వంటి సంఘటనల ద్వారా తెగ నాశనమవుతుంది. తెల్లవారి పద్ధతులు అనుసరిస్తే తమ సంఖ్య తగ్గి, బలహీనులమైపోతామని ఇంబర్ గ్రహిస్తాడు.
ది లీగ్ ఆఫ్ ది ఓల్డ్ మెన్ (The League of the Old Men): తెల్లవారి నిరంతర ప్రవాహాన్ని ఎదుర్కోవడానికి, తమ సంస్కృతిని కాపాడుకోవడానికి ఇంబర్ తన వృద్ధ స్నేహితులతో కలిసి రహస్యంగా ‘ది లీగ్ ఆఫ్ ది ఓల్డ్ మెన్’ అనే సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాడు. ఈ లీగ్ లక్ష్యం: తెల్లవారిని చంపడం ద్వారా వారిని భయపెట్టి తమ భూమి నుండి తరిమివేయడం. సంవత్సరాల తరబడి వృద్ధులు ఒంటరి తెల్లవారిని చంపుతూ ఉంటారు. అయితే, తెల్లవారి ప్రవాహం ఆగకపోవడంతో, వారి ప్రయత్నం వ్యర్థమని గ్రహించిన ఇంబర్ చివరకు కోర్టుకు లొంగిపోతాడు. ఈ కథ, స్థానిక ప్రజల ఆత్మరక్షణ పోరాటం సామ్రాజ్యవాద శక్తి ముందు ఎంత నిష్ఫలమైందో తెలియజేస్తుంది.
చట్టం ఒక గొప్ప మంత్రం: ఇంబర్ తన నేరాలను అంగీకరించిన తరువాత, అనువాదకుడు హూకన్ వ్రాయబడిన నేరారోపణ పత్రాన్ని (రికార్డును) చదువుతాడు. ఇంబర్కు విపరీతమైన ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది. మాటలు లేకుండానే కాగితం నుండి సమాచారం కళ్ళ ద్వారా తలలోకి వెళ్లి, నోటి ద్వారా బయటకు రావడం చూసి, ఇంబర్ ఆ ‘వ్రాత’ను గొప్ప తాంత్రిక విద్య (Magic), ఒక అతీంద్రియ శక్తిగా భావిస్తాడు.
జ్ఞానం వర్సెస్ అధికారం: వేటగాడు మంచుపై ఉన్న పాదముద్రలను చూసి జంతువు గతాన్ని చెప్పినట్లు, ఈ కాగితంపై చూసి తన గతాన్ని మొత్తం చెప్పగలరా అని ఇంబర్ ఆశ్చర్యపోతాడు. ఇక్కడ, లిఖిత చట్టం కేవలం రికార్డు కాదు; అది అర్థం చేసుకోలేని, ప్రశ్నించలేని ఒక శక్తిగా, గిరిజనుల మౌఖిక జ్ఞానాన్ని అణచివేసే ఒక లిఖిత ఆధిపత్య సాధనంగా మారుతుంది.
నేటికీ, విద్యావంతుల జ్ఞానం, రాతలు… మౌఖిక జ్ఞానంపై ఆధారపడిన సామాన్య ప్రజలపై ఆధిపత్యాన్ని చెలాయించడానికే పనికొస్తున్నాయి.
గ్రామీణ ధర్మం వర్సెస్ ఆధునిక చట్టం
భారతదేశ గ్రామీణ వ్యవస్థలో అమలైనది న్యాయం కాదు, అసమానమైన ధర్మం. ఈ అసమానతను ‘మా నాయన బాలయ్య ఆత్మకథ’ వంటి రచనలు బలంగా తెలియజేస్తాయి.
నిజాం దానం – దొరల అడ్డంకి: వ్యవస్థాగత అన్యాయం
దొరలు/స్థానిక శక్తులు న్యాయాన్ని, ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను ఎలా వక్రీకరించారో ఈ సంఘటనలు స్పష్టం చేస్తాయి:
నిజాం ఆజ్ఞను ధిక్కరించడం: దేశాన్ని ఏలే రాజు (నిజాం) భూమి దానం చేసి దళితుడిని సంపన్నుడిగా మార్చాలని చూసినా, స్థానిక అగ్రకుల పెత్తందార్లు (దొరలు) దానికి మోకాలడ్డుతారు. చెప్పులు కుట్టడంలో గొప్ప నైపుణ్యాన్ని చూపినందుకు బహుమతిగా నరసయ్య తండ్రికి నిజాం స్వయంగా 50 ఎకరాల ‘ఇనామ్’ భూమిని మంజూరు చేసినా, స్థానిక దొరలు దానిని అడ్డుకున్నారు. 50 ఎకరాలకు బదులుగా కేవలం 2 ఎకరాలు మాత్రమే దక్కడం, ఆ కొద్ది భూమిని కూడా అతనికి దూరం చేయాలని చూడటం… పై స్థాయిలో ఉన్న చట్టపరమైన అధికారం కంటే దిగువ స్థాయిలో ఉన్న స్థానిక కుల అధికారం (దొరలు) ఎంత బలంగా ఉందో తెలుపుతుంది.
ప్రభుత్వ పథకాల అణచివేత: ఎస్సీలకు ప్రభుత్వం భూమి మంజూరు చేసినప్పటికీ, స్థానిక రాజకీయ శక్తులు ఆ భూమిని అనుభవించకుండా అడ్డుకున్నారు. ప్రభుత్వ చట్టాలు సైతం స్థానిక కుల ఆధిపత్య శక్తుల ముందు నిస్సత్తువగా మారాయి.
కుల వివక్ష కొనసాగింపు: విద్యాలయాల్లో దళిత విద్యార్థులను విడిగా కూర్చోబెట్టడం లేదా సంక్షోభ సమయంలో (కలరా) అత్యంత హీనమైన, ప్రమాదకరమైన పని అయిన శవాలను మోసే బాధ్యత కేవలం అంటరానివారికే పరిమితం చేయడం వంటి సంఘటనలు మానవ గౌరవాన్ని భంగం చేశాయి.
ఈ పరిస్థితిని ఇలా అర్థం చేసుకోవచ్చు: “ఒక రాజు పైనుండి వర్షాన్ని (భూమిని) దానం చేసినా, మధ్యలో ఉన్న పెద్ద అవరోధాలు (దొరలు/స్థానిక శక్తులు) ఆ నీరు కింది పొలాలకు (దళితులకు) చేరకుండా ఆపినట్లుగా ఉంటుంది”.
ఈ స్థానిక సంకుచితత్వాన్ని, గ్రామీణ మూర్ఖత్వాన్ని అంబేద్కర్ వంటి రాజ్యాంగ నిపుణులు విమర్శించారు. దీని నుండి బయటపడటానికి లిఖిత రాజ్యాంగం , రాజ్య కేంద్రీకరణ (Centralized State) సమాధానం కాగలవని వారు భావించారు. కానీ, ఆధునిక చట్టాలు, న్యాయవ్యవస్థ కూడా న్యాయం కోసం ఎప్పటికీ ఎదురుచూస్తూ నిలిచిపోయే సామాన్య అమాయక ప్రజలను సృష్టించాయి అని కాఫ్కా కథ స్పష్టం చేస్తుంది.
తాత్విక విశ్లేషణ: డెర్రిడా, కాఫ్కా
సాహిత్యంలో న్యాయవ్యవస్థ తీరుతెన్నులను విశదీకరించడమే ఈ వ్యాసం ఉద్దేశం. ఈ కథలు ఆధునిక న్యాయ వ్యవస్థ గురించి ఒక తాత్విక సూత్రీకరణను అందిస్తాయి.
ఫ్రాంజ్ కాఫ్కా కథ: ‘చట్టానికి ముందు’ (Before the Law)
ఈ కథలో, న్యాయం యొక్క అసంబద్ధత, అనంతమైన నిరీక్షణలు ప్రధాన అంశాలు.
కథా సారాంశం: ఒక గ్రామీణ వ్యక్తి చట్టం ద్వారం వద్దకు వస్తాడు, లోపలికి ప్రవేశించాలని కోరుకుంటాడు. కానీ, ద్వారపాలకుడు (Guard) అతనికి ‘ఇప్పుడే కాదు’ అని చెబుతాడు. లోపల ఇంకా అనేక ద్వారాలు, ప్రతి ద్వారం వద్ద మరింత శక్తివంతమైన ద్వారపాలకులు ఉన్నారని హెచ్చరిస్తాడు. ఆ గ్రామీణుడు తన జీవితమంతా ఆ ద్వారం పక్కనే ఎదురుచూస్తూ గడుపుతాడు.
ముగింపు: చివరకు, మరణిస్తున్న ఆ వ్యక్తి, “ఇన్నేళ్లుగా నేను తప్ప మరెవరూ ఈ తలుపు దగ్గర ప్రవేశించడానికి ఎందుకు ప్రయత్నించలేదు?” అని ప్రశ్నిస్తాడు. దానికి ద్వారపాలకుడు, “**ఈ ద్వారం నీ కోసం మాత్రమే (singular) తయారు చేయబడింది, ఇప్పుడు నేను దానిని మూసివేయబోతున్నాను**” అని చెప్పి తలుపు వేసేస్తాడు.
ఈ కథ ఆధునిక న్యాయ వ్యవస్థకు అద్దం పడుతుంది: న్యాయం ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, కానీ సామాన్య వ్యక్తి దానిని చేరుకోలేకుండా, ద్వారం వెలుపల నిరీక్షిస్తూనే చనిపోతాడు.
ఈ కథను పౌరహక్కుల నాయకులు మేధావి భువనగిరి చంద్రశేఖర్ ఎప్పుడూ ప్రస్తావిస్తూ ఉండేవారు
జాక్వెస్ డెర్రిడా (Jacques Derrida) విశ్లేషణ
ఫ్రెంచ్ తత్వవేత్త జాక్వెస్ డెర్రిడా, తన **’Devant la loi’ (చట్టం ముందు)** అనే వ్యాసంలో కాఫ్కా కథను విశ్లేషిస్తూ న్యాయం (Justice) మరియు చట్టం (Law) మధ్య ఉన్న సంక్లిష్టతను విడమరిచారు.
చట్టం vs న్యాయం (Law vs Justice): డెర్రిడా ప్రకారం, చట్టం (Law)అనేది సాధారణమైనది, సార్వజనీనమైనది (Universal). అది అందరికీ ఒకేలా వర్తించే లిఖిత నిబంధన. కానీ న్యాయం (Justice) అనేది ప్రతి సందర్భానికి ప్రత్యేకమైనది (Singular) మరియు లెక్కించలేనిది (Incalculable). చట్టం అనేది న్యాయానికి ఒక సాధనం మాత్రమే, కానీ అదే న్యాయం కాదు.
న్యాయ నిర్ణయం ఒక హింస (Violence of Judgment) : చట్టం అందరికీ సమానంగా ఉండాలనే సూత్రం వల్లే, అది ప్రతి కేసులో ఉండే ‘ప్రత్యేకతను’ (Singularity) విస్మరిస్తుంది. ఒక సార్వజనీనమైన చట్టాన్ని, ఒక ప్రత్యేకమైన వ్యక్తికి లేదా సందర్భానికి బలవంతంగా రుద్దడంలోనే ఒక రకమైన ‘హింస’ (Violence) దాగి ఉంది. అందుకే డెర్రిడా న్యాయ నిర్ణయాన్ని (Judgment) హింసాత్మక ప్రక్రియగా అభివర్ణిస్తాడు.
అపోరియా (Aporia) వాయిదా: న్యాయం అనేది ఒక ‘అపోరియా’ (పరిష్కారం లేని సందిగ్ధ స్థితి). న్యాయం ఎప్పుడూ పూర్తిగా మనకు దొరకదు, అది ఎల్లప్పుడూ “రాబోయేది” (To come / *à venir*) గానే ఉంటుంది. కాఫ్కా కథలో ద్వారపాలకుడు “ఇప్పుడే కాదు” అని చెప్పడం, న్యాయం యొక్క ఈ శాశ్వత వాయిదా (Deferral/Différance) తత్వాన్ని సూచిస్తుంది. చట్టం తలుపు తెరిచే ఉంటుంది, కానీ ప్రవేశం మాత్రం ఎప్పటికీ వాయిదా పడుతూనే ఉంటుంది.
ప్రత్యేకత (Singularity)లోని వైరుధ్యం :”ఈ ద్వారం నీ కోసం మాత్రమే తయారు చేయబడింది” అని చివర్లో చెప్పడం ద్వారా, చట్టం యొక్క సార్వజనీనత (Universality) వ్యక్తి యొక్క ప్రత్యేకత (Singularity) మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని డెర్రిడా ఎత్తిచూపారు. చట్టం అందరికీ ఒకటే అని చెబుతూనే, శిక్ష మాత్రం వ్యక్తిగతంగా అనుభవించాల్సి రావడం ఇందులోని విషాదం.
కాము కథ: అసంబద్ధత (Absurdity), శిక్ష
ఆల్బర్ట్ కాము రాసిన ‘ది స్ట్రేంజర్’ (అపరిచితుడు) నవలలో, మెర్సాల్ట్ను వాస్తవంగా దేనికి శిక్షించారో అనే దానిపై న్యాయవ్యవస్థలోని అసంబద్ధత వ్యక్తమవుతుంది. మెర్సాల్ట్ అరబ్ను కాల్చి చంపిన నేరం (హత్య) గురించి కాకుండా, తల్లి చనిపోయినప్పుడు ఏడవకపోవడం, అంత్యక్రియల వద్ద సిగరెట్ తాగడం వంటి అతని వ్యక్తిత్వం గురించి విచారణ జరుగుతుంది. అంటే న్యాయపరమైన తీర్పుని చట్టంతో సంబంధం లేని ఇతర సామాజిక, నైతిక అంశాలు ప్రభావితం చేస్తాయి. ఇది న్యాయాన్ని సారహితంగా, అసంబద్ధంగా మారుస్తుంది.
నిజ జీవిత అసంబద్ధత
నిజ జీవితంలో న్యాయవ్యవస్థలోని అన్యాయం కేవలం చట్టం బలవంతుడికి చుట్టం కావటం మాత్రమే కాదు, న్యాయం అసంబద్ధంగా మారడం కూడా. “చట్టం ముందు అందరూ సమానులే” అనేది ఒక అబద్ధం. కులం, మతం, లింగం వంటి అంశాలు (Social Capital) ఒక వ్యక్తిని శిక్షించడంలో న్యాయపర నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.
దీనికి కాల్పనిక సాహిత్యం నుండి కాకుండా వాస్తవ సంఘటనల నుండి ఉదాహరణలు:
వహీద్ షేక్: 2006 లో ఒక ముస్లిం టీచర్ అయిన వహీద్ను, ముంబై రైలు పేలుళ్ల తర్వాత కేవలం ముస్లిం కావడం వల్ల అరెస్టు చేశారు. చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తూ 50 రోజులకు పైగా నిర్బంధించి, దారుణమైన శారీరక హింసకు గురిచేశారు. నార్కో టెస్టులను సైతం నకిలీ నేరారోపణను బలపరిచే సాధనంగా దుర్వినియోగం చేశారు. సత్య నిర్ధారణ పరీక్షలను అసత్యాన్ని బలపరచటానికి ఉపయోగించటం న్యాయవ్యవస్థ పతనానికి నిదర్శనం.
హేమంత్ కర్కరే: 2008లో మలేగావ్ పేలుళ్ల కేసులో హిందుత్వ ఉగ్రవాద కోణాన్ని ఛేదించిన నిజాయితీ గల ఆఫీసర్ హేమంత్ కర్కరే. ఆయన చట్టబద్ధంగా విధి నిర్వహించినందుకు దేశద్రోహిగా ముద్రపడ్డారు. అంటే, చట్టానికి విరుద్ధ దిశలో వెళితేనే వ్యవస్థ ఆయనను మెచ్చేది. ఆయన అనుమానాస్పద స్థితిలో మరణించారు
ఆర్థిక అడ్డంకులు: బెయిల్ దక్కని పేద ఖైదీలు
రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము 2022లో పేద ఖైదీలు బెయిల్ పొందలేక జైళ్లలో మగ్గుతున్న సమస్యపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. దీనికి స్పందించి కేంద్రం నిధులు కేటాయించినా, క్షేత్రస్థాయిలో అవి సక్రమంగా వినియోగం కాలేదు. న్యాయ సాయం అందలేదు రాజ్యాంగం “సమాన న్యాయం” వాగ్దానం చేసినా, ఆర్థిక స్తోమత లేని పేదలు, పీడిత కులాల వారు జైలు శిక్ష అనుభవించాల్సి వస్తోంది.
దీన్ని ప్రస్తావిస్తూ సామాజికవేత్త ప్రొఫెసర్ కర్ణం మురళి ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు
రాజ్యాంగంలోని ఖాళీలు: ప్రివెంటివ్ డిటెన్షన్
రాజ్యాంగం జీవించే హక్కును ప్రసాదించినా, అందులోనే ‘ప్రివెంటివ్ డిటెన్షన్’ (ముందస్తు నిర్బంధ చట్టం) వంటి ప్రమాదకరమైన ఖాళీలు ఉన్నాయి. దేశభద్రత పేరుతో ఎవరినైనా ఎంత కాలమైనా కారణం లేకుండా నిర్బంధించవచ్చు. ఇతర కేసుల్లో ఉండే పౌర హక్కుల్ని మొత్తంగా అతనికి నిరాకరించవచ్చు గ్రామాల్లో దొరల తీర్పులు బహిరంగంగా కనిపిస్తే, రాజ్యాంగం పేరుతో జరిగే ఈ అక్రమాలు ‘చట్టబద్ధత’ ముసుగులో దాగి ఉంటాయి.
ఉపసంహారం (Conclusion)
ఈ వ్యాసం, సాహిత్యం తత్వశాస్త్రం ద్వారా న్యాయవ్యవస్థలో దాగి ఉన్న అసమానత, అసంబద్ధతలను విశ్లేషించింది.
జాక్ లండన్ కథ లిఖిత చట్టం మౌఖిక సంస్కృతులపై ‘హింసాత్మక ఆధిపత్యాన్ని’ ఎలా చెలాయించిందో చూపింది. గిరిజనుల దృష్టిలో చట్టం ఒక మాయా శక్తిగా మారడం, జ్ఞానం అధికారం మధ్య సంబంధాన్ని బహిర్గతం చేసింది.
కాఫ్కా కథ , డెర్రిడా విశ్లేషణ ద్వారా, న్యాయం అనేది ఒక అపోరియా (Aporia) అని, సార్వజనీన చట్టాన్ని ప్రత్యేక సందర్భానికి వర్తింపజేయడంలోనే ఒక మౌలికమైన హింస (Violence) దాగి ఉందని, న్యాయం ఎల్లప్పుడూ ‘రాబోయేది’ (To come) గానే ఉంటుందని స్పష్టమైంది. చట్టం యొక్క సార్వజనీనత వ్యక్తి యొక్క ప్రత్యేకత మధ్య ఉన్న వైరుధ్యం ఇక్కడ కీలకం.
“మా నాయన బాలయ్య” సమకాలీన ఉదాహరణలు, ఆదర్శవంతమైన రాజ్యాంగం ఉన్నప్పటికీ, ఆచరణలో చట్టం బలవంతుడికి ఆయుధంగా, సామాన్యుడికి అందని ద్రాక్షగా మిగిలిపోయిందని నిర్ధారించాయి. స్థానిక అధికార వ్యవస్థలు, ఆర్థిక అసమానతలు సామాజిక పక్షపాతాలు న్యాయం యొక్క ప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటాయి.
“కాము ‘ది స్ట్రేంజర్” వాస్తవ జీవితంలోని వహీద్ షేక్, హేమంత్ కర్కరేల కేసులు, న్యాయవ్యవస్థ తరచుగా చట్టపరమైన నిర్ణయాల కంటే సామాజిక-రాజకీయ అజెండాలచే ప్రభావితమవుతుందని, ఇది దాని అసంబద్ధతను మరింత ఎత్తి చూపుతుంది.
చివరకు, ‘చట్టం ముందు అందరూ సమానం’ అనే ఆదర్శవాక్యం ఒక సాధ్యం కాని లక్ష్యంగా మిగిలిపోతుంది. న్యాయం అనేది ఎప్పుడూ పూర్తిగా సాధించలేనిది, కానీ నిరంతరం ప్రయత్నించవలసిన ప్రక్రియ. సాహిత్యం తత్వశాస్త్రం ఈ ప్రయత్నంలో మనకు దర్పణం పడతాయి, వక్రీకరణలను గుర్తించడానికి నిజమైన న్యాయం అంటే ఏమిటో పునరాలోచన చేయడానికి మనల్ని ప్రేరేపిస్తాయి. న్యాయం యొక్క ద్వారం సామాన్య మనిషి కోసం ఎప్పటికీ తెరిచే ఉంటుంది, కానీ దాని లోపలికి ప్రవేశించే హక్కు అనేది సైద్ధాంతికంగా అందరికీ ఉండినా, ఆచరణలో అది అధికారం, సంపద, సామాజిక స్థానమున్న వారికే నిలువెల్లా ఉంటుంది. ఇది ఆధునిక న్యాయ వ్యవస్థలోని అతి పెద్ద విరోధాభాసం.
మూలాలు (References):
* జాక్ లండన్ కథలు, అనువాదం: బి. సుభాష్ బాబు, చెలికాని రామారావు మెమోరియల్ కమిటీ, 2021.
* పేద ఖైదీల కోసం రూ.5 కోట్లు (వార్తా కథనం), ABN, ఆంధ్రజ్యోతి డైలీ, Feb 02, 2025.
* Jacques Derrida, “Devant la loi” (1982) in *Acts of Literature* (Ed. Derek Attridge, Routledge, 1992).
* Franz Kafka, “Before the Law” (1915).
* Albert Camus, *L’Étranger (The Stranger)*.
* Josy Joseph, *The Silent Coup: A History of India’s Deep State*, Westland Publications, 2021.
* వై.బి. సత్యనారాయణ, మా నాయన బాలయ్య, హైదరాబాద్ బుక్ ట్రస్ట్, 2013.
* Dr. B.R. Ambedkar, *Annihilation of Caste*, 1936.
చిత్రం: రాజశేఖర్ చంద్రం
పెద్దన్న
అరిపిరాల సత్యప్రసాద్
సంజయ్ ఖాన్
గౌతమ్ లింగా
పాణిని జన్నాభట్ల
అన్నవరం దేవేందర్
విల్సన్ రావు కొమ్మవరపు
చట్టం వేరు; న్యాయం వేరు. (ధర్మం పూర్తిగా వేరు). అన్యాయాన్ని అరికట్టడానికి చట్టం తీసుకురావాలని ఉద్యమకారులు తరచూ డిమాండ్ చేస్తూ ఉంటారు. చట్టం తీసుకు వచ్చాక కూడా ఫలితం అంతంత మాత్రంగానే ఉంటుంది; ఎందుకని? అనే ప్రశ్నకు బలమైన జవాబు ఈ వ్యాసం. మీ వాదనకు సాహిత్యాన్ని వినియోగించడం మీ సృజనాత్మకతకు నిదర్శనం! అభినందనలు!!