‘నిర్లిప్త నిమిషం’- A Philosophical climax

    తుమ్మూరు రాం మోహన్ రావు అలియాస్ వాధూలస గారి సాహితీ ప్రస్థానం నాలుగున్నర దశాబ్దాల క్రితం మొదలై పరిణామ క్రమంలో ఈ కవి కలం ‘గొంతెత్తిన కోయిల’లా గానం చేస్తూ, ‘మువ్వల’ సవ్వడితో సాహితీ క్షేత్రంలో అడుగుపెట్టింది. ‘పెన్ గంగ’లా పారే వచన కవిత్వంలో సామాజిక స్పృహను రంగరిస్తూ, ‘నేనెక్కడో తప్పి పోయిన’ అన్వేషణలో ఆర్తిని పలికించారు. గేయ ప్రక్రియలో ఈ కవి సృజించిన ‘ఎలకోయిల పాట’ సాహితీ పురస్కారాల పరిమళాన్ని అద్దుకోగా, ‘మహెఫిల్లో కోయిల’ గజల్ గానమై శ్రోతలను మురిపించింది. జీవితంలోని ‘కొన్ని నవ్వులను ఏరుకుంటూ’, ‘శార్వరిలో కోయిల’లా నిరంతరం మేలుకొలుపు పాడుతూ, ‘చిన్నారి కోయిల’పాటలతో పసిమనసులను పలకరించారు.

     కేవలం కవిత్వమే కాదు, వంశ చరిత్రలను, మహనీయుల జీవిత చిత్రణలను అక్షరబద్ధం చేస్తూ ‘నిండు మనిషి’గా నిలిచారు. చివరగా ‘వలపు వసంతం’ అనే ప్రేమ కావ్యంతో హృదయాలను మీటుతూ, త్వరలో ‘నిర్లిప్త నిమిషం’తో తన సాహిత్య ప్రయాణాన్ని ఒక నిరంతర వసంత గీతంలా మార్చబోతున్నారు.

    తన కవిత్వంలోని నిజాయితీని, పదమూడు గ్రంథాల సృష్టిని పరిశీలించినప్పుడు ఆయన కవిత్వం ఒక పారదర్శకమైన నది. లోపల ఏముందో బయటకు స్పష్టంగా కనిపించే స్వచ్ఛత దాని సొంతం. మనిషి ప్రాథమిక అనుభూతులకు, సామాజిక సత్యాలకు అద్దం పట్టడమే తప్ప, పాఠకుడిని అయోమయంలో పడేసే గందరగోళం ఆయన సాహితీ క్షేత్రంలో ఎక్కడా కనిపించదు. త్వరలో సాహితీ క్షేత్రంలోకి అడుగుపెట్టబోయే ‘నిర్లిప్త నిమిషం’ కవితా సంపుటి శీర్షిక కవితలోని అంతరార్థం సారంగ పాఠకుల కోసం ప్రత్యేకం.

______________________

నిర్లిప్త నిమిషం 

దిగులు 

ఎడారిలా విస్తరించిన దుర్భర క్షణం

దప్పిక తీరని బీడువారిన పెదాలు 

ఒక్క నీటి చుక్కకై

తడిలేని నాలుకతో వెతుకులాడుతున్న ఘడియ

ఓ ఖర్జూర వృక్షం లేకపోయినా

ఎండిన తుప్పైనా కనిపించదా అని 

బరువెక్కిన రెప్పల వెనుక 

ఎండిపోయిన ఎదురుచూపుల తపన! 

ఒయాసిస్సు మాట దేవుడెరుగు 

ఒకింత చెమ్మ కలిగిన చోటు కోసం 

శుష్కించిన అరచేతులు 

తడుముతున్నప్పుడు- 

నువ్వు గుర్తుకొచ్చావ్ 

ఎద కరిగి మనసుకు తడి తగిలింది 

ఏం చెప్పను నేస్తం ! 

దుఃఖించేందుకు కూడా 

శక్తిలేని కొడిగట్టినప్రాణం- 

నీ ఊహల ఉద్యానవనపు గాలిని 

పూలతోట పరిమళాలను ఆస్వాదించి 

ఆకలిని, దాహాన్ని మరిచి అమృతాన్ని చవిచూసింది!

మళ్లీ నిన్ను చూడాలన్న తీరని దాహంతోనే 

బతుకుజాడకై ఇంత అన్వేషణ 

దానికి కారణం-

నువ్వు అరుదుగా పూచే 

పూల చెట్టువు కనుకనే- 

అవునూ ఈ నిర్లిప్త నిముషంలో 

ఈశ్వరుడు కదా గుర్తురావలసింది 

నువ్వు వచ్చావేమిటి?

-తుమ్మూరు రాంమోహన్ రావు

___________________________

     ఈ కవితకు శీర్షిక అత్యంత సార్థకమైనది. కవితాంతంలో కవి అడిగే ప్రశ్న “ఈశ్వరుడు కదా గుర్తురావలసింది, నువ్వు వచ్చావేమిటి?” అనే వాక్యం ఈ నిర్లిప్తతకు పరమావధి. లౌకిక ప్రపంచంపై, చివరకు దైవంపై కూడా ఒక విధమైన వైరాగ్యం ఆవహించిన నిమిషంలో.. కేవలం ‘ఆమె’ లేదా ‘అతడు’ లేదా ఆత్మీయుల జ్ఞాపకం మాత్రమే మిగిలింది అనడానికి ఈ శీర్షిక ఒక దిక్సూచిలా పనిచేసింది.

     కవిత్వంలో ‘దిగులు’ను వర్ణించడానికి ఎడారి ప్రతీకను (Desert Imagery) ఎంచుకోవడం చాలా శక్తివంతంగా ఉంది. ‘బీడువారిన పెదాలు’, ‘తడిలేని నాలుక’, ‘ఖర్జూర వృక్షం’, ‘ఒయాసిస్సు’ వంటి పదాలు ఒకదానికొకటి గొలుసుకట్టులా సాగుతూ పాఠకుడికి ఒక రకమైన వాతావరణాన్ని, అంతర్గత శూన్యతను కళ్ళకు కట్టాయి. “ఎండిపోయిన ఎదురుచూపుల తపన” అనేది ఒక అద్భుతమైన కవితాత్మక ప్రయోగం.

     “ఒయాసిస్సు మాట దేవుడెరుగు

      ఒకింత చెమ్మ కలిగిన చోటు కోసం”

అనే ఈ కవితాత్మక వాక్యం ఈ కవితకు  హృదయం (Soul) వంటిది. అంతటి ఎడారి లాంటి నిర్వేదంలోకి ‘నువ్వు’అనే జ్ఞాపకం రాగానే ‘ఒకింత చెమ్మ కలిగింది’ అనడం చాలా ఆర్ద్రంగా ఉంది. ‘ఒయాసిస్సు’ పెద్ద ఆశ, కానీ ఇక్కడ కవి కోరుకున్నది కేవలం ‘ఒకింత చెమ్మ’. ఆ చిన్న చెమ్మే ‘నువ్వు’.

     జ్ఞాపకమే ఒక సంజీవని అని, బాహ్య వనరులు లేకపోయినా కేవలం మానసిక బలంతోనే మనిషి జీవించగలడని ఇక్కడ నిరూపితమైంది. ఇందులోని తాత్త్వికత ఒక అంతర్వాహినిలా ప్రవహిస్తూ పాఠకుడిని ఆలోచింపజేస్తుంది.

​     ఈశ్వరుడు కదా

     గుర్తురావలసింది

     నువ్వు వచ్చావేమిటి?

అనే ప్రశ్న ఒక గొప్ప వేదాంత చర్చకు దారి తీస్తుంది. సాధారణంగా వైరాగ్య స్థితిలో దైవం గుర్తురావాలి, కానీ ఇక్కడ ఒక ‘నేస్తం’లో ఆ ఈశ్వరుడిని చూడటం ‘నరుడే నారాయణుడు’ అనే మానవతావాద తాత్త్వికతకు నిదర్శనం. “చూడాలన్న కోరిక”ను మనిషిని బతికించే ‘జీవన శక్తి’గా (Vital Force) చిత్రించడం ద్వారా కవి అస్తిత్వవాద (Existentialism) కోణాన్ని అత్యంత చాకచక్యంగా స్పృశించారు.

     ఈ కవితలోని అంతరార్థం పాశ్చాత్య తత్వవేత్తల దార్శనికతతోనూ సరిపోలుతుంది. సోక్రటీస్ చెప్పినట్లు నిజమైన స్నేహం అనేది రెండు ఆత్మల సంభాషణ. దైవం ఆత్మ రూపంలో మనిషిలోనే ఉన్నాడనే ఆయన భావన, ఇక్కడ ఈశ్వరుడి కంటే ముందే నేస్తం గుర్తురావడంలో ప్రతిబింబించింది. అలాగే రూసో పిలుపునిచ్చిన ‘ప్రకృతి వైపు మళ్లు’ (Back to Nature) సిద్ధాంతం ఇక్కడ భావోద్వేగాల పరంగా కనిపిస్తుంది. నాగరికత మనిషిని ఎడారిగా మార్చినా, ఆత్మీయత అనే సహజమైన ‘హృదయ ధర్మం’ అతన్ని చల్లబరుస్తుందని కవి నిరూపించారు.

​     పాశ్చాత్య దార్శనికులే కాకుండా, మన దేశీయ ‘యోగి వేమన’ చెప్పినట్లుగా బాహ్య ఆడంబరాల కంటే అంతరంగ శుద్ధియే గొప్పదని ఈ కవిత చాటుతోంది. గుడిలో ఉండే దైవం కంటే, కష్టాల్లో కన్నీరు తుడిచే మనిషిలోనే పరమాత్మ ఉన్నాడని చెప్పడం ద్వారా “మనసు నిలిపినవాడు మరి యోగి చూడరా” అనే వేమన సూక్తిని ఇక్కడ కవి అన్వయించారు. అదేవిధంగా, మహాకవి జాషువా గారి ‘మానవత్వమే మతం’ అనే తాత్త్వికత ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. భగవంతుడు అన్వేషణలో దొరికేవాడు కాదు, ఆత్మీయమైన జ్ఞాపకంలో సాక్షాత్కరించేవాడని కవి నిరూపించారు.

​     ఎడారిలో తీరని దప్పిక ఆత్మీయ స్మృతిలో తీరడం అనేది మన ఉపనిషత్తులు చెప్పిన “ఆత్మదర్శనమే పరమాత్మ దర్శనం” అనే సత్యానికి ప్రతిరూపం. పరుషమైన పదాలు వాడకుండానే ఎడారి తీవ్రతను చిత్రించిన ఈ కవిత, ఒక ప్రవాహంలా సాగుతూ అత్యున్నతమైన ‘ఫిలసాఫికల్ క్లైమాక్స్’ను సాధించింది. ‘అరుదుగా పూచే పూల చెట్టు’ వంటి పోలికతో ఆ వ్యక్తి విశిష్టతను శిఖరాయమానం చేస్తూ, శూన్యం నుండి పూర్ణత్వం వైపు సాగిన అన్వేషణకు ఈ కవిత ఒక గీటురాయిగా నిలిచింది.

*