రాయలసీమ అస్తిత్వవాద తొలి నవల సాధన 

ఈ నేపథ్యంలో అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన ప్రసిద్ధ ప్రముఖ సాహితీవేత్త  శాంతి నారాయణ సాధన అనే నవలను 2022 ఆగస్టులో తీసుకొచ్చారు. రాయలసీమ అస్తిత్వవాద స్పృహను ప్రతిబింబించిన ముఖ్యమైన నవలగా ఇది నిలుస్తుంది. రాయలసీమ సాహిత్య చరిత్రలో ప్రాంతీయ అస్తిత్వాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుని రచించబడిన అరుదైన నవలల్లో ఇది ఒకటి.

ఈ నవలలో రామప్ప, అతని రెండో కుమార్తె సాధన, జెడ్పీ మాజీ వైస్ చైర్మన్ దుర్గారావు ప్రధాన పాత్రలు. తొంభై ఏళ్లు దాటిన రైతు రామప్ప పాత్ర ద్వారా రచయిత రాయలసీమ రైతు జీవితం, కరవు, సాగునీటి సమస్యలు, ప్రాంతీయ వెనుకబాటుతనాన్ని ప్రతిబింబించారు. రామప్ప భావజాలాన్ని వారసత్వంగా స్వీకరించిన సాధన, తిరుపతి ఎస్వీ విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధక విద్యార్థిగా ఉన్న కోస్తా ప్రాంతానికి చెందిన సతీష్‌ను ప్రేమిస్తుంది. ఈ ప్రేమకథ నేపథ్యంలో రాయలసీమపై జరిగిన వివక్ష, కోస్తా ఆధిపత్య భావన, ప్రాంతీయ అసమానతలను రచయిత చర్చించారు. సాధన బావ చంద్రశేఖర్ పాత్ర ద్వారా రాయలసీమ ఉద్యమ భావజాలానికి కూడా స్థానం కల్పించారు.

నవలలో సాగునీటి సమస్యలు, రాజకీయాలు, సామాజిక అసమానతలపై రచయితకు ఉన్న లోతైన అవగాహన స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. వాస్తవికతతో కూడిన పాత్ర చిత్రణ, సామాజిక–రాజకీయ విశ్లేషణ ఈ నవలకు ప్రత్యేకతను తెచ్చాయి. అయితే కొన్ని రాజకీయ అభిప్రాయాలు ఏకపక్షంగా అనిపించడం, సతీష్ పాత్ర ద్వారా కోస్తా సమాజాన్ని చిత్రీకరించిన విధానం కొంత వివాదాస్పదంగా కనిపిస్తుంది. రాష్ట్ర సమగ్రాభివృద్ధిని కోరుకునే పాఠకులకు ఈ అంశాలపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండవచ్చు.

  శాంతి నారాయణ నిబద్ధత కలిగిన రచయితగా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన నమ్మిన భావజాలాన్ని రాజీ లేకుండా ప్రతిపాదిస్తూ, అదే సమయంలో సాహిత్య గుణాన్ని కూడా కాపాడారు. విమర్శకుడు రారా చెప్పినట్లుగా, భావజాలం మాత్రమే కాదు, రచన సాహిత్యంగా నిలబడాలి. శిల్పం, వాస్తవికత కలిసినప్పుడే అది పాఠకుడిని ప్రభావితం చేస్తుంది. శాంతి నారాయణ రచనల్లో రెండు కళ్ళుగా ఉంటాయి. ఒక రామప్ప పాత్ర ద్వారానే శతాబ్దకాల రాయలసీమ చరిత్రను ఆవిష్కరించిన తీరు కొంత సినిమాటిక్‌గా అనిపించినా, ప్రాంతీయ వాస్తవాలను ధైర్యంగా ప్రతిపాదించిన రచనగా సాధన నవల తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించింది. రాయలసీమ అస్తిత్వవాద స్పృహను బలంగా ప్రతిబింబించిన ఈ నవల విశిష్టమైన స్థానం సంపాదించుకున్నది.