మసక వీడిన దృశ్యం – కృష్ణమోహన్ కవిత్వం

     అంకెలకు అందని అనంతమైన భావాలకు అక్షర రూపం ఇచ్చే మంత్రి కృష్ణమోహన్, తరగతి గదిలో గణితాన్ని బోధిస్తూనే గుండె లోతుల్లో కవిత్వాన్ని పండించే అరుదైన సృజనకారుడు. ప్రకాశం జిల్లా మార్కాపురం మట్టి నుంచి పుట్టి, కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ యువ పురస్కారం అందుకున్న ఆయన ప్రయాణం ఒక నిరంతర సాహిత్య ప్రవాహం.

‘మట్టి పలకల’ మీద నానీల సంతకాలు చేస్తూ సాహిత్య ప్రపంచంలో అడుగుపెట్టిన ఆయన, ఆ తర్వాత ‘ప్రవహించే పాదాలు’ కవితా సంపుటితో పాఠకుల హృదయాల్లో చెరగని ముద్ర వేశారు. 2013లో వీరు అందుకున్న కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ యువ పురస్కారం వీరి కవితా శక్తికి ఒక ఘనమైన సాక్ష్యం. గుంటూరు జిల్లా రచయితల సంఘం పురస్కారం నుంచి ప్రభుత్వ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ అవార్డు వరకు ఎన్నో గౌరవాలు వీరి విద్వత్తుకు కిరీటాలయ్యాయి.

అక్షరమే ఊపిరిగా సాగుతున్న వీరి కలం నుంచి త్వరలో ‘నచ్చిన కవిత’ వ్యాఖ్యాన రూపంలో రాబోతుండటం ముదావహం. మార్కాపురంలో ‘అనేక సాహితీ వేదిక’ ద్వారా ఎందరో కవులకు దారి చూపుతూ, కేవలం రచయితగానే కాకుండా ఒక శక్తివంతమైన నిర్వాహకుడిగా కూడా వారు చేస్తున్న కృషి అభినందనీయం. గణితంలోని ఖచ్చితత్వాన్ని, కవిత్వంలోని ఆర్ద్రతను సమపాళ్లలో మేళవించి వారు రాసిన ‘కళ్ళద్దాలు’ కవిత అందుకు ఒక చక్కని నిదర్శనం. ఈ కవితపై విశ్లేషణలో వెలుగు చూసిన కోణాలు ఎన్నో. చూడండి.

కళ్ళద్దాలు

చూపు మసక మసగ్గా ఉంటోందని

పవర్ చాలటం లేదని

ఫ్రేమూ పాతవడిందని

గీతలు కూడా తెలుస్తున్నాయని

మొత్తంగా మార్చాను వీటిని.

కొత్తవైతే తెచ్చాను గానీ

వెంటనే ధరించలేక పోయాను

మాలిమి అయినవి మార్చటం

అంత అలకన కాదు సుమా !

ఒక సెలవు రోజు వీటిని పెట్టుకుంటే

అదే పాత పుస్తకం, అదే పాత మొబైల్

అదే పాత ఇల్లు

నవనవంగా.

దగ్గరి చూపు, దూరపు చూపు

ఒక్కసారిగా మారిపొయ్యాయి

చీమ, దోమ ఇంత సౌందర్యంగా ఉంటాయని

మునుపెన్నడూ

అనిపించలేదెందుకో!

ధరించే కళ్ళద్దాలు

దృష్టినిట్లా సరిచేస్తాయని

అదే పరిసరాన్ని సరికొత్తగా చూపుతాయని

సాహిత్యంలోనూ చాలాసార్లే

అనుభవమైన సంగతి

మళ్ళీ నాకు నేను గుర్తుకు తెచ్చుకోవడంలో

ఏదో చిత్రమైన సంతోషం.

 –మంత్రి కృష్ణమోహన్

     ‘కళ్ళద్దాలు’ వస్తువుగా సాగిన ఈ కవిత ఒక ఆత్మీయ అనుభవంలా అనిపించే అద్భుతమైన ఆత్మాశ్రయ రచన. కేవలం దృష్టి లోపాన్ని సరిదిద్దుకునే భౌతిక పరికరం గురించి కాకుండా, జీవితాన్ని దర్శించే ‘దృష్టికోణం’ (Perspective) గురించి కవి ఇందులో అత్యంత ఆర్ద్రంగా, ఆలోచనాత్మకంగా ఆవిష్కరించారు. సాధారణంగా కళ్ళద్దాలు మార్చడం అనేది నిత్యకృత్యమే అయినా, ఈ కవితలో అది ఒక ‘అంతర్దృష్టి సంస్కారం’గా పరిణామం చెందడం విశేషం. పాతవి వదిలి కొత్తవి ధరించడంలోని మానసిక సంఘర్షణ, ఆ తర్వాత మారిన లోకాన్ని చూసి కలిగే విభ్రమ ఈ కవితా వస్తువు. బాహ్య ప్రపంచం మారలేదు, కానీ చూసే ‘కన్ను’ మారింది కాబట్టే పాత ప్రపంచమే నవనవంగా కనిపిస్తోందనే సత్యాన్ని కవి ఇక్కడ లోతుగా ఆవిష్కరించారు.

     కవితా శైలి సరళంగా, సంభాషణాత్మకంగా సాగినప్పటికీ, వ్యక్తీకరణలో అసాధారణ గాఢత కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా, ‘మాలిమి అయినవి మార్చటం అంత అలకన కాదు సుమా!’ అన్న వాక్యం కేవలం కళ్ళద్దాల గురించి కాదు, మన మెదడులో గడ్డకట్టిన పూర్వ నిర్ణయాల (Prejudices) గురించి చేసిన వ్యాఖ్య. అలవాటు పడిన వస్తువులను లేదా అభిప్రాయాలను వదులుకోవడం మనిషికి ఎంత కష్టమో ఈ వాక్యం ధ్వనిస్తుంది. పాత కళ్ళద్దాలు ఇక్కడ ఒక ‘కంఫర్ట్ జోన్’ కు ప్రతీకలు.

ఈ మానసిక స్థితిని ప్రముఖ ఫ్రెంచ్ రచయిత మార్సెల్ ప్రోస్ట్ మాటల్లో చెప్పాలంటే— ‘The real voyage of discovery consists not in seeking new landscapes, but in having new eyes’(నిజమైన ఆవిష్కరణ అంటే కొత్త ప్రదేశాలను వెతకడం కాదు, కొత్త కళ్లను కలిగి ఉండటం). సరిగ్గా ఈ కవితలో కవి కూడా కొత్త కళ్లతో (అద్దాలతో) పాత ఇంటినే, పాత పుస్తకాన్నే నవనవంగా ఆవిష్కరించుకున్నారు. అవే అద్దాలు గతంలో స్పష్టతనివ్వకపోయినా, అవి మనకు అలవాటైపోయాయి కాబట్టి వాటిని వదలడానికి మనం సంకోచిస్తాం. ఈ మార్పుకు సిద్ధపడటానికి కూడా ఒక ‘సెలవు రోజు’ వంటి ప్రశాంత సమయం కావాలని అనడం ద్వారా, మనిషి తనను తాను సంస్కరించుకోవడం అనేది ఒక నిదానమైన, స్పృహతో కూడిన ప్రక్రియ అని కవి గుర్తు చేస్తున్నారు.

     ఇందులోని ప్రతీకలు కవితాత్మక సౌందర్యాన్ని పెంచాయి. ‘చీమ, దోమ’ వంటి అతి సామాన్య జీవులను సైతం సౌందర్యంగా చూడగలగడం అనేది ఒక పరిణత చెందిన దృష్టికి నిదర్శనం. ఇది విలియం బ్లేక్ చెప్పిన ‘ఒక ఇసుక రేణువులో లోకాన్ని చూడటం’ (To see a World in a Grain of Sand) అనే భావనకు అత్యంత సన్నిహితంగా ఉంది. దృష్టి లోపం ఉన్నప్పుడు మనం కేవలం పెద్ద వస్తువులనే గుర్తించగలం, కానీ దృష్టి స్పష్టమైనప్పుడు ప్రకృతిలోని సూక్ష్మ వింత సొగసులు కూడా అనంతమైన అందంతో దర్శనమిస్తాయి. ఇది ఒక రకమైన ‘అహింసా దృక్పథం’ లేదా ప్రాణి కోటి పట్ల పెరిగే పరమ ప్రేమకు సంకేతం.

     అలాగే ‘పాత పుస్తకం-నవనవంగా’ అన్న పదాల కలయిక ఇక్కడ ఒక వైరుధ్య చమత్కారాన్ని (Oxymoron) కలిగిస్తూ, వస్తువు పాతదే అయినా దానిని చూసే అనుభూతి మాత్రం సరికొత్తది అని నిరూపిస్తుంది.

     కవిత ముగింపు ఈ రచనను ఒక తాత్విక శిఖరానికి చేర్చింది. భౌతికమైన కళ్ళద్దాలు దృష్టిని సరిచేస్తే, సాహిత్యం మన అంతర్దృష్టిని సంస్కరిస్తుంది. మనం చూసే సమాజం మసకబారినప్పుడల్లా, సాహిత్యం ఒక కొత్త ‘లెన్స్’ లాగా పనిచేసి వాస్తవికతను సరిగ్గా చూపిస్తుంది. సాహిత్య ప్రయోజనాన్ని కళ్ళద్దాల ప్రయోజనంతో ముడిపెట్టడం ద్వారా, కవి “Art as a lens to life” అనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు.

భౌతిక అవసరం నుంచి మొదలైన ఈ కవితా ప్రయాణం, మానసిక సంఘర్షణ మీదుగా సాగి, సాహిత్య పరమార్థం అనే మేధోపరమైన సత్యం దగ్గర ముగియడం పాఠకుడికి ఒక పరిపూర్ణమైన అనుభూతిని మిగుల్చుతుంది. నిజమైన వికాసం అంటే మాలిమి అయిన పాత అభిప్రాయాలను వదులుకుని, నవ్యమైన చూపును ఆలింగనం చేసుకోవడమేనని ఈ కవిత స్పష్టం చేస్తోంది.

*